e-bülten

Özlem RODOSLU - HAVAŞ İnsan Kaynakları Eğitim Geliştirme Müdürü

Mesleki Gelişim

Mesleki gelişim denildiğinde, genellikle bir organizasyon içinde hiyerarşik olarak yükselmek anlaşılmaktadır. Oysa mesleki gelişim için böyle bir zorunluluk yoktur. Hiyerarşik olarak yükselmeden de mesleki açıdan gelişme göstermek mümkündür.
a. Mesleki Gelişimde Yetkinlikler:
Mesleki gelişim, o mesleğin daha iyi yapılabilmesi için gerekli yetkinliklerin gelişimi demektir. Genel olarak yetkinlikler, mükemmel performansın elde edilmesinde ayırdedici olan “bilgi, beceri ve tutum”ları kapsayan gözlemlenebilir davranışlarıdır. Bireyin herhangi bir konuda bilgi ve becerisinin olması yetmemekte, bunları davranışa dönüştürebilmesi, hayata geçirebilmesi gerekmektedir. Örneğin çalışma yaşamında önemli yetkinliklerden biri olan “iletişim”in ilkeleri hakkında birey bilgi sahibi olabilir, kişilik özellikleri olarak dışa dönük bir yapıya ve bu konuda gerekli beceriye de sahip olabilir. Ancak birey bu bilgi ve becerisini iş ilişkilerinde davranış olarak sergileyemiyorsa, bu bireyin iletişim konusunda yetkin olduğunu söyleyemeyiz.
Bir anlamda yetkinlik, bireyin belirli bir işi yapabilme potansiyelidir. Bu yüzdendir ki; belirli bir işte başarı gösteren personeli terfi ettirme şeklindeki klasik yükseltme politikası yerini, bireyin bir üst pozisyonun gerektirdiği yetkinliklere sahip olup olmamasına göre terfi ettirilmesi şeklinde yeni bir anlayışa bırakmıştır. Çünkü bireyin yetkinlikleri çalıştığı pozisyon için yeterli düzeyde olduğundan işinde başarılı olabilmekte, ancak bir üst pozisyon için yetersiz kaldığından birey, başarısızlıkla karşılaşabilmektedir.
Son zamanlarda yapılan araştırmalar bireylerin işbaşında ne kadar iyi performans göstereceklerinin geleneksel akademik becerilere, okul notlarına, ve yüksek diplomalara bakılarak tahmin edilemeyeceğini; bunun yerine etkili iletişim, ekip çalışması, şirketi sahiplenme ve temsil etme, kaliteye yönelim, gelişime açıklık, çözüm üretme, stresle başedebilme gibi şirketimiz tüm personelinden beklenen ve önümüzdeki dönemlerde İnsan Kaynakları Sistemlerinde kullanılacak olan bir dizi özgül yeterliliklerin gelecekteki performansın tahmin edilmesinde çok daha geçerli kanıtlar sunduğunu ortaya koymuştur.
Her işin etkin olarak yürütülmesi için belirli yetkinliklere ihtiyaç duyulur. İşin gerektirdiği yetkinlikler ile bireyin sahip olduğu yetkinliklerin uyuşması ölçüsünde (diğer iş gerekleri ile birlikte) bireyin çalıştığı işte başarılı olması söz konusu olabilir. Mesleki gelişim, mesleğin gerektirdiği bilgi, beceri ve davranışların geliştirilmesi demektir. Örneğin, yetkinliklerin bilgi boyutunu ele alalım. Okullarda verilen bilgiler, bir mesleğin yapılabilmesi için temel nitelikteki bilgilerdir. Bu bilgiler daha çok teorik düzeyde ve kavramsal boyutta olup, uygulamaya yönelik çalışmaların anlaşılmasına zemin hazırlarlar. Okulda alınan bilgiler bir mesleğe başlangıç yapmak için yeterli olabilirse de, mesleki gelişim için ek bilgiye ihtiyaç vardır. Öncelikle her bir uzmanlık alanında daha derinlemesine bilgiler kazanmak gerekir.
Bundan yirmi yıl öncesine kadar bir kişi bireysel kariyerini, okul çıkışından emekliliğe kadar rahatça planlayabilmesine rağmen, günümüzde sahip olduğu bilgisi çalışma hayatı sırasında eski ve modası geçmiş hale çok çabuk gelmektedir. Bu nedenle mesleki yenilikleri takip etmek de zorunlu olmaktadır. Hele sosyal değişimlere bağlı olarak sürekli gelişen bilim dallarındaki yenilikleri izlemek, bu alandaki kişilerin mesleklerini icra edebilmeleri için bir önşart haline gelmektedir. Görüldüğü üzere mesleki gelişim için bir taraftan uzmanlık alanı ile ilgili daha derinlemesine bilgi sahibi olmaya çalışırken, diğer yandan o uzmanlık alanındaki yenilikleri de izlemek gerekecektir.
Bilgi boyutunda olduğu gibi, beceri boyutunda da gelişim göstermek gerekir. Mesleklerin daha iyi yapılabilmesi için gerekli beceriler her geçen gün artmaktadır. Birey bir yandan o mesleğin yapılması için gerekli temel becerilerini geliştirirken, mesleğin daha iyi yapılabilmesi için yeni beceriler de kazanmak durumundadır. Yetenek görülmediği, değer verilmediği, geliştirilmediği, ifade edilemediği, işlenmediği ve daha yüksek düzeylere getirilmediği sürece boşa harcanır. Becerilerin kazanılması ve geliştirilmesi de esas itibariyle uygulama ve deneyim ile gerçekleşir.
Bireylerin mesleklerini icra ederken sergiledikleri davranışların geliştirilmesi, yine zaman içerisinde deneyim ile kazanılacak bir konudur.
• Mesleki gelişim için yetkinliklerin geliştirilmesi, belirli bir uzmanlık alanında daha iyi iş sonuçlarının çıkarılmasını sağlar. Gerek belirli bir uzmanlık alanında hiyerarşik olarak yükselmeden, gerekse yükselerek bir mesleki gelişim için, günümüzde çalışanların birçok yetkinliğe sahip olması beklenmektedir. Her meslekte bu yetkinliklerin önem derecesi birbirine göre farklılık göstermektedir.
Örneğin etkili bir ekip çalışması için ;
- paylaşılan hedefleri tanımlama,
- iş arkadaşlarını destekleme,
- dikkatle dinleme,
- yapıcı katkıda bulunma ,
- deneyimleri değerlendirme ve onlardan ders alma,
gibi birçok beceri ve davranışın birarada bulunması gerekir. Bu yüzden her bir yetkinliğin ne gibi bilgi, beceri ve davranışlar gerektirdiği ve diğer yetkinlikler ile karşılıklı bağımlılıklarını da gözönünde tutmalısınız.
b. Yetkinlik Gelişiminde Personelin Sorumlulukları :
Bu konuda sizlere düşen ilk sorumluluk, işinizi daha iyi yapmanızı sağlayacak yetkinliklerin neler olduğunu öğrenip, hangilerine ne düzeyde sahip olduğunuzu öncelikle kendinizin belirlemesidir. Bunun sonucunda da hangi yetkinlikleri hangi düzeye kadar ve hangi sırada geliştirmeniz gerektiğine de yine öncelikle siz karar vereceksiniz ve Şirket içerisinde işbirliği yapacaksınız. Yöneticileriniz ve İnsan Kaynakları Bölümü sizinle birlikte gelişiminizden birebir sorumludur, zaman zaman eğitmen, öğretmen, koç olarak sizlere destek olacaklardır.
İkinci olarak, yetkinliklerin geliştirilmesi konusunda Şirketinizin sağladığı ilgi/uzmanlık alanınızdaki tüm eğitim fırsatlarını değerlendirmelisiniz. Bu açıdan Şirketinizin ne gibi eğitim olanakları sağladığını ve bu eğitimlere katılmak için gerekli koşulları araştırarak öğrenmek ve uygun eğitimlere aday olmak için çaba göstermelisiniz.
Internet, bireysel gelişim kitapları ve dergilerini izleyerek o konudaki temel bilgileri kendi çabalarınız ile öğrenmelisiniz..
Son olarak gerek Şirketinizin eğitimleri, gerekse kendi çabalarınız ile öğrendiğiniz bilgileri günlük çalışma yaşamında uygulamaya çalışmalı, gerekli davranış değişikliklerine sahip olmalısınız.
Şirketiniz gerekli yetkinlikleri belirleyecek ve gerekli eğitimleri eğitim planları ve bütçesi çerçevesinde verecektir. Ancak sizin bu konuda aktif bir çabanız olmadan istenen yetkinliğin geliştirilmesi mümkün değildir. Bu konuda öncelikle o konudaki yetkinliğinizin zayıf olduğuna ve geliştirilmesi gerektiğine inanmanız, sonra yetkinliğini geliştirmeye istek duymanız ve son olarak da bu konuda aktif çaba göstermeniz gerekmektedir.