e-bülten

Levent KARADAĞ - e-iş Projeleri Koordinatörü
e-insan Olmanın Etik Kuralları

www.e-teknoloji.com

İnsanlık sanayi ötesi bir toplum biçimine, bilgi toplumuna geçişin sancılarını yaşıyor. Bilgi, bilim, teknoloji, Ar-Ge, fikri emek, bireysellik ve yaratıcılık temeli üzerine internet ve bilişim-iletişim teknolojilerinin öncülük ettiği bu değişim, yaşamın tüm boyutlarını değiştirmeye başlamıştır. Ülkelerin ekonomisi, mesleklerin yapısı, insan gücü profili, yönetim biçimleri, iş yapma biçimleri, ticaret, kültür, eğitim, sağlık, eğlence gibi yaşamın her alanı bu değişimin etkisi altında dönüşmeye başlamıştır. Bilgi temelli, dinamik ve rekabetçi bir ekonomi için, ülkenin yeniden yapılanması projesi olan "e-Türkiye"yi hayata geçirmek toplumun tüm kesimlerinin ortak hayali ve sorumluluğudur.
Bu hedef, dünyayla bütünleşmiş, Avrupa Birliği'nin parçası olmuş, insani, sosyal ve ekonomik kalkınmasını gerçekleştirmek isteyen bir Türkiye için tercih değil zorunluluktur. (*)

e-Avrupa,e-Türkiye,e-Devlet,e-İş,e-Sağlık,e-Eğitim vs.. projelerinin temelinde yatan e-İnsan’dır.

İnsan olarak bazı görgü kurallarına dikkat ettiğimiz gibi e-insan olarak da İnternet’in görgü kurallarına saygı gösterip benimsediğimizde iyi bir e-insan olabiliriz.

e-İnsan’ın Etik Kuralları

Bilgisayar Etiği Enstitüsünün hazırladığı “İnternet’in On Emri”;

1. İnternet’i insanlara zarar vermek için kullanmayacaksın.
2. Başkalarının İnternet’te yaptığı çalışmalara engel olmayacaksın.
3. Başkalarının gizli ve kişisel dosyalarına girmeyeceksin.
4. İnternet yoluyla çalmayacaksın.
5. İnternet’i yalancı şahit olarak kullanmayacaksın.
6. Parasını ödemediğin yazılımları kopyalamayıp, kendi malın gibi kullanmayacaksın.
7. Başkalarının elektronik iletişim kaynaklarını izinsiz kullanmayacaksın.
8. Başkalarının entelektüel ürünlerini kendi malınmış gibi sunmayacaksın.
9. Tasarımladığın programların doğuracağı toplumsal sonuçları önceden düşüneceksin.
10. Elektronik iletişim ortamını başkalarının haklarına saygı göstererek kullanacaksın.

Elektronik Postalarda uyulması gereken etik kurallar;

1. Mesajı gönderdiğiniz kişiye hitaben yazın ve sonuna mutlaka ad ve soyad yazın.
2. Hitap ettiğiniz alıcının kimliğine göre bir dil ve ifade tonu belirleyiniz.
3. Konu kısmına mutlaka uygun bir başlık yazınız.
4. Kısa ve anlaşılır mesajlar yazınız ve imla hataları yapmamaya özen gösteriniz.
5. Gelen mesajları cevaplamadan önce dikkatle okumanız.
6. Esprili ve alaycı dil kullanımında dikkatli olunuz.
7. Kişiye değil konuya cevap veriniz.
8. Sinirleneceğiniz bir mesaj aldığınızda cevaplamadan önce kendinize zaman tanyınız.
9. Mesajınızda göndereceğiniz her türlü bilgi ve ifadenin saklanabilir olduğunu ve ertesi günkü gazetelerde baş sayfaya haber olabileceğinizi hiç unutmayınız.
10. Mesajlarda kötü niyetin değil yanlış anlamaların daha fazla meydana geldiğini bilmeniz.
11. Elektronik iletişimde uygun nazik bir ifade kullanmanın sağ duyunun gereği olduğunu hatırlamanız.
12. İş yerinde ortak kullanılan e-postalarda özel mesaj göndermemeye ve almamaya özen gösterin.
13. Lüzumsuz, işle ilgili olmayan e-postalar ya da yüklü dosyalar göndererek başkalarının zamanını çalmayın.
14. Adres defterinizde aynı isimden birden fazla kişi varsa, e-posta gönderirken doğru isime göndermeye dikkat edin. Dosya ekli e-posta gönderirken de doğru dosyayı ekleyip eklemediğinizi kontrol edin.
15. Belirli firmalara, milletlere, din gruplarını hedef alan fıkra ve hikaye göndermeyin. Amerika ve Avrupa’da e-postalar kanun önünde delil gösterildiği için işinden olanlar ve mahkemeye verilen kişi sayısı oldukça fazla.
16. Belirli bir gruptan sadece size gönderilmiş bir e-postayı, 3.kişilere göndermeniz gerekiyorsa, bu gruba ait adresleri silerek gönderin. Böylece bu grubun e-posta adreslerini tanımadıkları 3. kişilere ulaşmasını engellersiniz.


* İletişim Şurası İnternet Komisyonu Raporu